#21 - Đối thoại với Thomas Friedman: Một góc nhìn về Chiến Lược An ninh Quốc gia mới của Chính quyền Trump 2.0
Ngô Hoàng
Ngày 2/1/2026, người dẫn chương trình của tạp chí Washington Week with The Atlantic Jeffrey Goldberg đã có cuộc trao đổi liên quan đến Chiến lược an ninh quốc gia mới của Mỹ với Nhà báo Thomas Friedman, một trong các cây bình luận hàng đầu về quan hệ quốc tế của tờ New York Times. Dưới đây là một số nội dung chính.
Những điểm bất thường lớn nhất
Theo ông Goldberg, Chiến lược an ninh quốc gia (ANQG) được công bố vào tháng 12/2025 hầu như không đề cập đến hai đối thủ lớn nhất của Mỹ là Trung Quốc và Nga dù trong suốt hai thập kỷ qua, mọi tài liệu chiến lược của Mỹ đều đặt hai cường quốc này ở vị trí trung tâm: Obama định nghĩa Trung Quốc là đối thủ chiến lược; Biden nâng cấp thành mối đe dọa quốc gia; và chính Trump nhiệm kỳ đầu cũng đã gọi là các cường quốc xét lại. Nhưng lần này, cả Trung Quốc với 1,3 tỷ dân và Nga với tiềm lực quân sự hạt nhân hàng đầu thế giới gần như biến mất khỏi tầm ngắm chiến lược. Sự thiếu vắng này phản ánh một sự thay đổi căn bản về thế giới quan từ đối đầu địa chính trị sang xung đột giữa các nền văn minh.
Ông Friedman cũng cho rằng tài liệu này thể hiện một sự khác biệt hoàn toàn về cách chính quyền Trump 2.0 nhìn nhận thế giới, không chỉ so với Đảng Dân chủ mà cả với các chính quyền Cộng hòa trước đây. Friedman nhớ lại thế giới mà ông và Goldberg lớn lên - nơi cả các nhà lãnh đạo Cộng hòa và Dân chủ đều xem vai trò của Tổng thống là người bảo vệ và mở rộng một thế giới của thị trường tự do, con người tự do và pháp quyền, trong đó Liên minh châu Âu là một trụ cột và đồng minh quan trọng, là nền tảng định hình chính sách đối ngoại Mỹ từ Kế hoạch Marshall năm 1947, qua việc thành lập NATO năm 1949 cho đến sự sụp đổ của Bức tường Berlin năm 1989.
Nhưng ở Trump 2.0 đã hoàn toàn khác. Friedman cho rằng Tổng thống Trump nay xem mình như đang trong một cuộc chiến tranh giữa các văn minh toàn cầu nhằm bảo vệ thế giới Do Thái-Cơ Đốc giáo trong một thế giới của các quốc gia độc lập không hợp tác theo bất kỳ cách nào. Trong một bài viết gần đây, Friedman cũng đã đề cập đến Trump như là người không chủ định dùng Chiến tranh Lạnh để bảo vệ và mở rộng biên giới của dân chủ, mà quan tâm đến cuộc chiến giữa các nền văn minh về quan niệm thế nào là quê nhà của Mỹ và thế nào là quê nhà của châu Âu, nhấn mạnh vào chủng tộc và đức tin Do Thái-Cơ Đốc giáo. Đây không phải là một điều chỉnh nhỏ về chiến thuật, mà là sự đảo ngược hoàn toàn về chiến lược. Trong khi đồng thuận thời hậu thế chiến nhìn nhận Liên minh châu Âu là trụ cột và đồng minh quan trọng, Trump coi họ như những quốc gia độc lập không hợp tác, nơi Mỹ chỉ đơn giản là lớn nhất và có ảnh hưởng nhất. Mục tiêu nay không còn là mở rộng dân chủ, mà là bảo vệ quê nhà với sự nhấn mạnh vào chủng tộc và tín ngưỡng.
Friedman chia sẻ rằng câu hỏi lớn nhất khi đi khắp thế giới ngày nay chính là quảng cáo mà Itamar Ben-Gvir, nhà lãnh đạo dân tộc chủ nghĩa cánh hữu cực đoan ở Israel, đã đặt trên các xe buýt của mình trong cuộc bầu cử ở Israel gần đây: “Ai mới là chủ nhà ở đây?”. Goldberg chen vào rằng ở Mỹ, thuật ngữ tương đương là “Heritage Americans” - những người Mỹ có di sản. Ông giải thích rằng họ đang sống trong thời đại di cư hàng loạt diễn ra rất nhanh. Trong 20 năm qua, nhiều người Mỹ đã trải qua những thay đổi đồng thời trên ba mặt trận. Họ đi đến cửa hàng tạp hóa và người phụ nữ ở quầy thu ngân không còn là người quen thuộc. Họ vào nhà vệ sinh công cộng và thấy những thay đổi về quy tắc giới tính. Họ đến văn phòng và sếp của họ bây giờ là một robot đang nghiên cứu cách thay thế công việc của họ. Ba điều đó xảy ra cùng lúc đã tạo ra một cảm giác mất mát sâu sắc.
Friedman kết luận rằng cảm giác của mọi người về quê nhà, về các chuẩn mực văn hóa và về công việc đều đã bị đảo lộn cùng một lúc, khiến họ mất đi cảm giác về sự bám rễ và gốc gác của mình. Nhưng định nghĩa về quê nhà này cũng chính là điểm yếu chết người khi một quốc gia lớn như nước Mỹ, với 340 triệu dân, là nền kinh tế lớn nhất thế giới, với mạng lưới liên minh toàn cầu, bắt đầu hành xử như một cộng đồng nhỏ bé đang bị đe dọa, hậu quả là sự thu hẹp chiến lược và đánh mất ảnh hưởng toàn cầu. Điều này giống như một người khổng lồ đột nhiên tự coi mình là nạn nhân yếu đuối, cần phải co cụm lại để tự bảo vệ thay vì sử dụng sức mạnh của mình để định hình thế giới theo cách có lợi cho chính mình.
Châu Âu: Từ đồng minh chiến lược thành mục tiêu “cải tạo”
Trong chiến lược ANQG mới của Mỹ, châu Âu không còn là đối tác chiến lược mà đã trở thành chiến trường văn hóa quan trọng nhất. Việc ông Trump phê phán các đồng minh châu Âu tập trung vào hai điểm cơ bản: Thứ nhất, họ đã cho phép nhập cư không kiểm soát, đặc biệt là từ các nước Hồi giáo. Theo logic của Trump, đây không phải là vấn đề nhân quyền hay chính sách di trú, mà là mối đe dọa sinh tồn đối với bản sắc văn hóa phương Tây. Thứ hai, họ đã cởi mở với các chuẩn mực cấp tiến như quyền đồng tính (LGBT), chống lại truyền thống Do Thái-Cơ Đốc giáo.
Trong một tuyên bố gần đây, Stephen Miller và các cố vấn của Tổng thống Trump đã mô tả Tổng thống Nga Putin như một người theo chủ nghĩa dân tộc Cơ Đốc giáo mạnh mẽ, ghét phong trào LGBT và tất cả các chính đảng cấp tiến khác. Đây là một sự đảo ngược hoàn toàn: Thay vì nhìn ông Putin như kẻ thù địa chính trị đe dọa NATO, Tổng thống Nga lại được xem như một đồng minh trong cuộc chiến tranh giữa các nền văn minh, như người bảo vệ các giá trị truyền thống trước làn sóng tự do hóa xã hội.
Về Hội nghị an ninh Munich 2025, nơi Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance đã đưa ra một tuyên bố mà Goldberg cho là một sự đảo ngược hoàn toàn về định nghĩa ANQG. Đó là việc Phó Tổng thống nói rằng mối đe dọa mà ông lo lắng nhất đối với châu Âu không phải là Nga, không phải là Trung Quốc, không phải là bất kỳ tác nhân bên ngoài nào mà là từ bên trong - sự thoái lui của châu Âu khỏi một số giá trị cơ bản nhất, những giá trị được chia sẻ với Hoa Kỳ. Trong 75 năm qua, mối đe dọa đối với châu Âu luôn được xác định là các cường quốc bên ngoài - Liên Xô trong Chiến tranh Lạnh, và sau đó là Nga dưới thời ông Putin. Nhưng bây giờ, theo Vance, mối đe dọa thực sự là các chính sách di cư cởi mở, sự thế tục hóa xã hội, và các chuẩn mực tiến bộ về giới tính và quyền LGBT. Tuyên bố của Vance đã đặt các đồng minh NATO như Đức, Pháp, và các quốc gia Bắc Âu - vào vị trí của kẻ thù văn hóa. Ngoài ra, nó thay đổi căn bản định nghĩa về ANQG từ sức mạnh quân sự sang thuần khiết văn hóa.
Lãng quên lịch sử là “điên rồ”
Goldberg chỉ ra rằng các quốc gia châu Âu thực sự có một sự nhận thức khác về tự do ngôn luận so với Tu chính án thứ nhất của Mỹ khi họ đã thế tục hóa hơn xã hội Mỹ (mặc dù Mỹ cũng đang di chuyển theo hướng ít đi nhà thờ hơn). Friedman thừa nhận về vấn đề di cư, ông ủng hộ một bức tường thực sự cao với một cánh cổng rất lớn - nghĩa là các quốc gia phải kiểm soát biên giới của họ. Lịch sử cho thấy khi các quốc gia bị tràn ngập bởi người nhập cư trong một khoảng thời gian rất ngắn, nó làm đảo lộn cảm giác của mọi người về quê nhà. Châu Âu, giống như Mỹ, ở một mức độ nào đó đã mất kiểm soát biên giới.
Friedman nhắc nhở về lịch sử đẫm máu của châu Âu. Từ thời xa xưa, lục địa này là nơi diễn ra các cuộc chiến tranh liên miên - chiến tranh gia đình, chiến tranh tôn giáo, chiến tranh giáo phái; nhấn mạnh rằng trong ba cuộc chiến lớn cuối cùng - Thế chiến I, Thế chiến II và Chiến tranh Lạnh – Mỹ đã phải gửi hàng triệu quân sang châu Âu để giúp dập tắt xung đột. Từ lịch sử đầy đau thương đó, châu Âu đã tạo ra trung tâm lớn nhất của thị trường tự do, con người tự do và pháp quyền trên hành tinh này. Friedman thừa nhận rằng một số vấn đề di cư đã vượt khỏi tầm kiểm soát như Brexit đã chứng minh. Nhưng châu Âu là wingman - người đồng đội quan trọng nhất của Mỹ trên thế giới. Friedman kết luận rằng sự phê phán của Trump không phải là không hợp lý hay không có điểm đúng, nhưng khi nó được trình bày như thể Liên minh châu Âu đang trên một con đường văn minh điên rồ và Mỹ không còn quan tâm đến họ nữa, không đánh giá cao việc có một Liên minh châu Âu ổn định giúp làm cho thế giới của chúng ta thế nào là điên rồ. Goldberg nói thêm rằng Trump còn coi Liên minh châu Âu như một trung tâm mua sắm không trả đủ tiền thuê, thay vì nhìn toàn bộ thực thể này như một trung tâm khổng lồ khác của thị trường tự do và con người tự do - một đối tác chiến lược có giá trị vô giá.
Goldberg chỉ ra rằng ngay cả Tổng thống Obama cũng đồng ý, mặc dù ông thể hiện theo cách văn minh hơn, rằng châu Âu không trả phần công bằng của mình cho quốc phòng. Nhưng với Goldberg, NATO là một liên minh chiến lược tuyệt vời đã giúp gìn giữ hòa bình kể từ sau Thế chiến II, nhưng Tổng thống Trump lại đang đe dọa cả về quân sự đối với các đồng minh NATO như Canada và Đan Mạch.
Friedman đã chỉ ra một nghịch lý lớn khi cho rằng trong 75 năm qua, NATO đã ngăn chặn được xung đột lớn ở châu Âu - một thành tựu phi thường nếu so sánh với lịch sử đẫm máu của lục địa này, nhưng chính sự thành công này khiến nhiều người, đặc biệt là thế hệ trẻ và các chính trị gia dân túy, coi thường giá trị của Liên minh này. Friedman đã nhấn mạnh thế giới này là như vậy bởi vì nước Mỹ đã từng là như vậy; NATO không phải là gánh nặng mà Mỹ phải gánh vác, mà là công cụ mà Mỹ đã tạo ra để bảo vệ lợi ích của chính mình. Theo ông, một châu Âu ổn định, thịnh vượng và dân chủ là một châu Âu không cần Mỹ can thiệp quân sự, không tạo ra làn sóng tị nạn, và là đối tác thương mại quan trọng. Việc phá hủy hệ thống này giống như phá hủy nền móng của chính ngôi nhà mình.
Goldberg đặt câu hỏi về liệu chúng ta có đang trên một con đường không thể đảo ngược về phía sự tan rã của NATO không; trích dẫn lời của Thủ tướng Đức nói rằng quan hệ đối tác với Mỹ, vốn từ lâu là người đảm bảo đáng tin cậy cho an ninh của châu Âu, đang thay đổi. Đối với người châu Âu, điều đó có nghĩa là họ phải tự bảo vệ và khẳng định lợi ích của mình, thậm chí mạnh mẽ hơn nữa. Đây là tín hiệu rõ ràng rằng châu Âu không còn có thể dựa vào cam kết an ninh của Mỹ. Sự tách rời đã bắt đầu, và một khi quá trình này được khởi động, sẽ rất khó để đảo ngược.
Friedman thì cho rằng nếu Tổng thống Trump tiếp tục đi theo hướng hiện nay, NATO sẽ bị đe dọa nghiêm trọng; nhưng vẫn tin rằng trọng lượng, giá trị và tầm quan trọng của những liên minh này có thể sẽ đẩy Trump lùi lại. Nhưng nếu có Trump và sau đó là Vance với các xu hướng biệt lập của mình, thế giới sẽ trở nên ít thịnh vượng hơn, ít ổn định hơn và bị Trung Quốc thống trị nhiều hơn.
340 triệu dân đối đầu 1,3 tỷ
Trả lời câu hỏi Goldberg tại sao Trung Quốc không còn là một người chơi chính trong chiến lược ANQG của Mỹ, Friedman giải nói rằng Trung Quốc ngày nay đã là một đối thủ quân sự và kinh tế ngang hàng với Mỹ. Nhưng khác với Nga, Trung Quốc đang trong cuộc chơi - Trung Quốc có lợi ích kinh tế cơ bản trong việc duy trì hệ thống thương mại toàn cầu. Còn Nga, Friedman châm biếm rằng “tất cả những gì họ xuất khẩu chỉ là dầu”. Goldberg nói có vẻ như Friedman đang đưa ra một lập luận mà chính nhóm ANQG của Trump cũng đã đưa ra, rằng Nga và Ukraine chỉ là màn phụ so với vấn đề lớn là Trung Quốc.
Friedman giải thích bằng các con số cụ thể: Mỹ là một quốc gia 340 triệu người trong khi Trung Quốc có 1,3 tỷ dân; bất kể anh nghĩ gì về Trung Quốc, đây là những người nghiêm túc. Khi 1,3 tỷ người nghiêm túc tập trung vào tăng trưởng kinh tế và phát triển quân sự, ý tưởng rằng chỉ riêng Mỹ có thể đối đầu với họ là hoàn toàn vô lý. Theo Friedman, Mỹ cần ở cùng với châu Âu để châu Âu ở cùng với Mỹ trong việc đối phó với Trung Quốc; và đó là cách duy nhất có thể đối phó hiệu quả với Trung Quốc về thương mại.
Friedman đưa ra hai cách tiếp cận Trung Quốc. Bất kỳ người có đầu óc tỉnh táo nào cũng sẽ tập hợp tất cả đồng minh lại với nhau; thậm chí có thể ký một hiệp ước như TPP - Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương; tất cả sẽ đồng ý về một bộ giá trị và quy tắc chung, rồi ngồi với Trung Quốc như những người ngang hàng. Còn kẻ ngốc nghếch sẽ gây chiến với tất cả đồng minh cùng một lúc, sau đó đe dọa Trung Quốc, rồi “bất ngờ” phát hiện ra rằng Trung Quốc có đất hiếm mà Mỹ rất cần để duy trì toàn bộ nền kinh tế.
Friedman chỉ ra nguồn gốc của vấn đề bắt đầu từ thực tế là Tổng thống nghĩ rằng nếu anh có thặng dư thương mại với tôi là anh đang ăn cắp của tôi. Điều đó không liên quan gì đến kinh tế học thực sự mà chỉ giống như một sự mê tín. Khi anh bắt đầu từ đó, anh không thể nhìn ai đó như một đồng minh tiềm năng. Và những gì Trump tin về thuế quan là hoàn toàn sai. Không có nhà kinh tế nào tin vào những gì phát ngôn viên của Trump nói rằng thuế quan cũng là một khoản cắt giảm thuế. Thương mại quốc tế không phải là trò chơi tổng bằng không. Khi Mỹ nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc, người tiêu dùng Mỹ được hưởng lợi từ giá cả rẻ hơn, có nghĩa là họ có thêm tiền để chi tiêu cho các hàng hóa và dịch vụ khác. Khi Trung Quốc đầu tư vào trái phiếu Mỹ, lãi suất thấp hơn giúp doanh nghiệp và người mua nhà Mỹ vay tiền với chi phí thấp hơn. Đây là mối quan hệ cộng sinh, không phải là mối quan hệ ký sinh.
Hậu quả thực tế đã bắt đầu hiện ra. Friedman nêu việc một số lớn các doanh nghiệp nhỏ đang phản đối chính sách trên. Bởi họ hoàn toàn không thể lập kế hoạch, không thể nhập khẩu nguyên liệu... Nếu mọi thứ đều là một giao dịch, nếu anh biết giá của mọi thứ nhưng không biết giá trị của bất cứ thứ gì - đó chính là Donald Trump - thì anh không đánh giá cao cách các quốc gia có thể trở thành đồng minh.
Goldberg trích dẫn một bài báo trên New York Times về quá trình Trump giải quyết vấn đề Ukraine. Bài báo viết rằng Trump ít có cam kết; các tuyên bố và quyết định của ông thường được định hình bởi người cuối cùng ông nói chuyện, bởi mức độ tôn trọng mà ông cảm thấy các nhà lãnh đạo Ukraine và Nga đã thể hiện với ông, và bởi những gì bắt mắt ông trên Fox News. Friedman thú nhận ông không có nguồn tin nào từ chính quyền này. Lý do là có nguồn tin trong chính quyền này ngoài Tổng thống sẽ nguy hiểm. Bởi vì bất cứ điều gì họ nói hôm trước, Trump có thể đi ngược 180 độ vào ngày hôm sau. Vì vậy, tất cả là ông ấy: Không có quy trình, không có ban bệ để xem xét chính sách. Tất cả đều tự phát với mọi người chạy quanh cố gắng theo kịp.
Điểm yếu căn bản của hệ thống này không phải là tnăng lực kỹ thuật, mà là thiếu quy trình. Trong bất kỳ chính phủ nào, mỗi quyết định chiến lược đều phải trải qua nhiều vòng kiểm tra. Đầu tiên là phân tích từ các cơ quan tình báo, những người thu thập và đánh giá thông tin từ khắp nơi trên thế giới. Sau đó là tham vấn các chuyên gia, những người có kinh nghiệm nhiều thập kỷ trong các lĩnh vực cụ thể. Tiếp theo là tranh luận nội bộ, nơi các quan điểm khác nhau được đưa ra và kiểm tra. Cuối cùng là đánh giá hậu quả, xem xét các kịch bản khác nhau và chuẩn bị cho mọi tình huống.
Nhưng Trump 2.0 không có quy trình - tất cả là do Tổng thống. Quyết định có thể được đưa ra sau một cuộc gọi điện thoại, một đoạn tin trên Fox News, hay một cuộc trò chuyện với người bạn chơi golf. Không có hồ sơ ghi chép, không có biên bản họp, không có giấy tờ mà các nhà sử học hay các nhà phân tích trong tương lai có thể sử dụng để hiểu tại sao một quyết định được đưa ra.
Không phải Cờ vây mà là “Roulet Nga đã nạp đầy đạn”
Khi được hỏi đây có phải là cờ vây bốn chiều (4D chess) một trò chơi phức tạp mà chỉ thiên tài mới hiểu, Friedman trả lời không, mà chính là Roulet Nga với một khẩu súng đã nạp đầy đạn. Ẩn dụ hoàn hảo này thể hiện được bản chất của chính sách Trump 2.0. Trong trò roulet Nga, bình thường chỉ có một viên đạn trong sáu ống, vì vậy bạn có 83% cơ hội sống sót mỗi lần bóp cò. Nhưng với một khẩu súng nạp đầy đạn ở tất cả các ống, mỗi lần bóp cò đều dẫn đến thảm họa. Không có may mắn, không có cơ hội, chỉ có sự chắc chắn về hậu quả thảm khốc. Đây là cách mô tả chính sách đối ngoại của Trump hiện nay. Mỗi quyết định đều tiềm ẩn nguy hiểm bởi vì không có nguyên tắc nhất quán, không có mục tiêu dài hạn, và không có sự tính toán hậu quả. Khi anh không biết liệu Tổng thống sẽ ủng hộ NATO hay đe dọa rút khỏi nó, sẽ đối đầu với Trung Quốc hay tìm kiếm thỏa thuận thương mại, sẽ bảo vệ Ukraine hay bỏ rơi nó, anh không thể lập kế hoạch, anh không thể chuẩn bị, và anh chắc chắn không thể tin tưởng.
Friedman thừa nhận chưa bao giờ tin vào các thuyết âm mưu rằng Putin sở hữu Trump. Nhưng khi anh không tin vào bất kỳ điều gì trong số đó, anh chỉ còn lại một hoặc hai khả năng. Thứ nhất, Trump là một con nợ toàn diện của Putin, bị thao túng và kiểm soát. Thứ hai và có thể tệ hơn, là Trump thực sự thích Putin, thích các giá trị của Putin hơn là Ukraine và Zelensky. Friedman nghĩ rằng Trump là một “kẻ buôn” (người giao dịch) về hầu hết mọi vấn đề, nhưng không phải về Putin. Rất lạ là Trump đã sẵn sàng dùng đòn bẩy áp lên Netanyahu và lên Hamas trong vấn đề Gaza khi đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn được ca ngợi rất nhiều.
Trump cũng sử dụng đòn bẩy cực lớn áp lên Ukraine, nhưng không áp gì lên Putin. Vậy chỉ có 2 khả năng, thứ nhất là Tổng thống đang bị một đối thủ địa chính trị điều khiển, gây áp lực. Điều đó có nghĩa là các quyết định chính sách đối ngoại của Mỹ không dựa trên lợi ích quốc gia, mà là trên lợi ích của một cường quốc đối địch. Nếu là khả năng thứ hai, Tổng thống đang chủ động đứng về phía một chế độ chuyên chế sẵn sàng xâm lăng quốc gia láng giềng và vi phạm luật pháp quốc tế.
Một thế giới chúng ta sẽ nhớ khi nó biến mất
Friedman và Goldberg đã lớn lên trong thời đại hòa bình và thịnh vượng nhất của lịch sử thế giới. Trong 75 năm kể từ năm 1945, thế giới đã tránh được chiến tranh lớn giữa các cường quốc. Hàng tỷ người đã thoát khỏi nghèo đói. Thương mại toàn cầu đã tăng lên hàng chục lần. Công nghệ đã phát triển với tốc độ chưa từng có. Tỷ lệ mù chữ toàn cầu đã giảm từ hơn 50% xuống dưới 15%. Tuổi thọ trung bình đã tăng từ khoảng 48 tuổi lên hơn 72 tuổi. Tỷ lệ nghèo cùng cực đã giảm từ hơn 40% xuống dưới 10%. Nhưng tất cả những điều đó không phải tự nhiên mà có. Friedman nhấn mạnh thế giới là như vậy bởi vì nước Mỹ đã từng là như vậy. Nếu anh lấy đi nước Mỹ đó, nếu anh có một nước Mỹ không còn tin vào Liên minh châu Âu, không còn tin vào NATO, không còn tin vào việc là người bảo vệ thị trường tự do và con người tự do, các thế hệ mai sau sẽ ở một thế giới rất khác.
Theo Friedman, Tổng thống Trump biết giá của mọi thứ nhưng không biết giá trị của bất cứ thứ gì. Ông ấy có thể nói cho anh biết thặng dư thương mại của Đức với Mỹ là bao nhiêu, nhưng ông không thể nói cho anh biết giá trị của việc có một châu Âu ổn định và dân chủ. Ông ấy có thể tính toán chi phí duy trì căn cứ quân sự ở Đức, nhưng ông ấy không thể đo lường được giá trị của việc ngăn chặn một cuộc chiến tranh thế giới khác. Việc từ bỏ một đồng minh đã mang lại sự ổn định như đã có là điên rồ. Khi một quốc gia quyết định phá hủy chính hệ thống mà họ đã tạo ra và hưởng lợi nhiều nhất, đó không phải là chiến lược mà là sự tự phá hoại. Câu hỏi không còn là liệu Mỹ có thể duy trì vai trò lãnh đạo toàn cầu, bởi câu trả lời đã rõ ràng: Với chiến lược như hiện tại, điều đó là không thể. Vấn đề đặt ra lúc này là trong một thế giới mà Mỹ chủ động từ bỏ vai trò lãnh đạo thì ai sẽ lấp đầy khoảng trống đó? Trung Quốc, Nga hay một Liên minh châu Âu yếu ớt và chia rẽ? Hoặc đơn giản là sự hỗn loạn, một thế giới đa cực không có quy tắc rõ ràng hay một trật tự có thể dự đoán được?
Lịch sử cho thấy khi các hệ thống sụp đổ, thứ thay thế nó thường tồi tệ hơn trước khi trở nên tốt hơn. Sự sụp đổ của trật tự Versailles sau Thế chiến I đã dẫn đến Thế chiến II. Sự kết thúc của Chiến tranh Lạnh đã tạo ra một khoảng thời gian ngắn ngủi về sự lạc quan, nhưng sau đó là các cuộc chiến ở Balkans, Iraq, Afghanistan, và Syria. Không có gì đảm bảo rằng thế giới sau Pax Americana sẽ tốt hơn. Thực tế là có nhiều lý do để tin rằng nó sẽ tồi tệ hơn nhiều. Và câu cảnh báo cuối cùng vang lên như một hồi chuông báo động - anh sẽ nhớ thế giới này khi nó biến mất.
